Dłoń sama sięga po telefon?

To automatyczny gest – przy kawie, w poczekalni, w zawieszeniu między jednym zadaniem a drugim. #ScrollBook daje alternatywę.

Otwierasz zeszyt i dajesz sobie kilka minut analogowego resetu. Algorytm zostaje w tle, a uwaga wraca do świata wokół: wyłapujesz dźwięk, szkicujesz detal, zauważasz kogoś obok.

Chodzi o prosty wybór – świadomą decyzję o tym, czym zajmujemy swoją uwagę.

Sztuka świadomej uwagi

„We are amusing ourselves to death” [1] – pisał Neil Postman czterdzieści lat temu, przewidując świat, w którym rozrywka zastąpi refleksję.

Jego diagnoza, odczytywana dziś na nowo, brzmi jak opis rzeczywistości: tej, w której telefony, powiadomienia i ekrany walczą o każdy fragment naszej uwagi.

Żyjemy w epoce ciągłego pobudzenia

Ekrany i powiadomienia rytmizują nasz dzień: najpierw podsycając drobne napięcia i niepokoje, a po chwili dając możliwość rozładowania ich jednym ruchem palca. Każde kliknięcie, każde odświeżenie ekranu przynosi chwilową ulgę i szybko uruchamia potrzebę kolejnego bodźca.

W tym rytmie coraz trudniej pozostawić wolną chwilę naprawdę wolną, zatrzymać uwagę przy jednej rzeczy i pobyć przez moment z własną myślą.

OFFLINE fundacja odpowiada na to zjawisko projektem #ScrollBook — eksperymentem, który odwraca logikę algorytmów i cyfrowych platform.

W świecie, który biegnie coraz szybciej, #ScrollBook zwalnia. W hałasie i natłoku cyfrowych bodźców daje przestrzeń na własne myśli. W kulturze nadmiaru informacji przypomina, że refleksja potrzebuje również ciszy.

#ScrollBook to nasz analogowy manifest Kultury Cyfrowej czyli świadomego kształtowania miejsca technologii w naszym życiu –  tak, aby służyła człowiekowi, nie przejmowała jego uwagi i pozostawiała przestrzeń na to, co dzieje się tuż obok

Dlaczego papier?

Słynne twierdzenie Marshalla McLuhana o tym, że „medium jest przekazem”[2] oznacza, że forma, w jakiej informacja jest przekazywana – od papieru po ekran – nie tylko przenosi treści, lecz zmienia sam sposób, w jaki je rozumiemy. ScrollBook pozwala zobaczyć tę zasadę w praktyce. Scrollowanie to gest współczesny i oczywisty. Ma w sobie coś z przerzucania papierowych stron, jednak tutaj zmienia się wszystko inne: tempo, trwałość, niemożność cofnięcia.

To, co napiszesz albo narysujesz, zostaje.

Co znajdziesz w ScrollBooku?

Każda strona proponuje analogową aktywność — pisanie, rysowanie i eksperymenty prosto na papierze. Kartka staje się punktem wyjścia: pretekstem do skierowania uwagi poza brzegi zeszytu, w stronę otoczenia, ludzi, historii miasta, własnej pamięci czy wyobraźni.

To nie tylko przestrzeń na własne obserwacje, ale też inspiracje i krótkie rozważania o naszej relacji z technologią oraz poszukiwaniu dla niej świadomej roli w codzienności.

ScrollBook podzielony jest na sekcje:

TU – zauważ dźwięki, kolory i detale miejsca, w którym właśnie jesteś.

PO DRODZE – odkryj mikrohistorie ukryte na Twoich codziennych trasach.

LUDZIE – przyjrzyj się gestom, rozmowom i obecności osób obok Ciebie.

FEED – przetestuj analogowo, jak selekcja informacji wpływa na to, jak widzisz świat.

PO SWOJEMU – twórz, rysuj i eksperymentuj dla czystej, analogowej przyjemności.

Sprawdź, jak to działa – kilka zadań z zeszytu

1. 30 sekund (TU)

Wybierz mały kadr z miejsca, w którym teraz jesteś. Patrz na niego przez 30 sekund.

Potem odwróć wzrok i opisz go z pamięci tak dokładnie, jak potrafisz.

Spójrz jeszcze raz.

Co zostało w pamięci? Co umknęło? Co pamięć dopowiedziała po swojemu?

2. Mapa dzisiejszej drogi (PO DRODZE)

Narysuj z pamięci trasę, która dziś doprowadziła Cię do tego miejsca.

Nie musi przypominać prawdziwej mapy.

Zaznacz na niej trzy punkty:

// coś, co Cię zatrzymało

// coś, co dopiero dziś zwróciło Twoją uwagę

// moment, w którym plan albo tempo drogi się zmieniły

Wybierz jeden z tych punktów i opisz, co się tam wydarzyło — i dlaczego właśnie ten fragment drogi został w pamięci.

3. Dwa feedy z jednego miejsca (FEED)

Rozejrzyj się po miejscu, w którym jesteś.

Najpierw opisz je tak, jakby było spokojne, przyjemne i dokładnie takie, w którym chce się zostać dłużej.

A teraz zmień filtr.

Spójrz na to samo miejsce jeszcze raz. Tym razem wychwyć rzeczy dziwne, niepokojące albo intrygujące i napisz drugi opis.

To samo miejsce. Dwa zupełnie różne feedy.

Dołącz do projektu

ScrollBook wraca w trzeciej edycji – w nowej formule, jako zeszyt do pracy z uwagą i praktyczne narzędzie Kultury Cyfrowej. Właśnie kończymy projektowanie, rysowanie i skład. Premiera już niedługo.

Prowadzisz kawiarnię, bibliotekę albo świetlicę i chcesz udostępnić ScrollBooka swoim gościom?

Czujesz, że dłoń sama sięga po telefon zdecydowanie za często i chcesz mieć własny egzemplarz?

A może po prostu widzisz w tym sens, chcesz wesprzeć projekt i stać się jego częścią?